انواع روغن مایع و علمِ به خواص هر یک، می تواند علاوه بر خوشمزگی دو چندان غذاها، از آن ها یک داروی مفید بسازد. در دنیای آشپزی، روغن های مایع نقش بسیار مهمی ایفا میکنند. این روغن ها نه تنها به غذا طعم و عطر می بخشند، بلکه بعضی از آن ها برای سلامتی انسان مفید هم هستند. در این مقاله، به بررسی جامع و کاملی از انواع روغن خوراکی مایع، ویژگی ها و کاربرد های آن ها می پردازیم.
محبوب ترین انواع روغن مایع
انواع روغن خوراکی مایع را می توان بر اساس منبعِ تولید آن ها به دسته های مختلفی تقسیم کرد. مثلا:
- روغن زیتون: این روغن از دانه های بهشتی زیتون به دست میاید و به دلیل خواص اعجاب آورش، از جمله کاهش پلاک های کلسترول و گرفتگی عروق کرونری، جوانسازی پوست، تقویت مو و غیره بسیار مورد توجه قرار گرفته است. روغن زیتون دارای طعم و عطر مطبوعی است اما نباید مستقیما روی آتش حرارت ببیند چون بوی سوختگی میگیرد.
- روغن آفتابگردان: رایج ترین روغنی که در پخت غذای های روزمره مورد استفاده می گیرد. این روغن از تخمه های آفتابگردان گرفته میشود و به دلیل قیمت مناسب و طعم ملایم، یکی از پر مصرف ترین انواع روغن مایع در جهان است. روغن آفتابگردان برای پخت و پز، سرخ کردن و تهیه سس ها مناسب است.
- روغن کانولا: این روغن از گیاه کانولا به دست میاید و به دلیل داشتن مقدارِ کم چربی اشباع شده، برای سلامتی قلب مفید است. روغن کانولا طعم لطیفی دارد و استعداد زیادی برای مورد استفاده قرار گرفتن در انواع غذا ها دارد.
- روغن ذرت: همان طور که از نامش پیداست از دانه های ذرت به دست می آید و به دلیل داشتن طعم خوب و قیمت مناسب، یکی از گزینه های جذاب برای پخت و پز است. روغن ذرت برای سرخ کردن، پخت کیک و شیرینی و تهیه سس ها مناسب است.
- روغن سویا: این روغن از دانه های سویا به دست می آید و به دلیل داشتن مقدار زیاد اسید های چرب ضروری، برای سلامتی بدن مفید است.
چرا بدن به انواع روغن مایع نیاز دارد؟
یک روغن مایع 5 لیتری را تصور کنید. حالا فکر می کنید چقدر کالری دارد؟ در هر صد گرم از این روغن مایع حدود 900 کالری انرژی وجود دارد. بنابراین، مصرف بیش از حد روغنهای مایع میتواند عاملِ چاقی و انواع امراض باشد. تازه علاوه بر این، بعضی از روغن های مایع، مثلِ روغن های گیاهی هیدروژنه، حاوی چربی های ترانس هستند که برای سلامتی مضرند. با این حال، روغن های مایع به طور کلی برای سلامتی مفید هستند و مصرف متعادل آنها ضروری است. چرا؟ چون روغن مایع حاوی اسیدهای چرب ضروری است که بدن نمی تواند آنها را به تنهایی تولید کند. این اسید های چرب برای رشد و نمو، سلامت پوست و مو، و عملکرد مغز ضروری هستند فقط به شرط آن که متعادل مصرف شوند:
- تأمین کننده انرژی: روغن مایع منبع خوبی از انرژی است و به بدن کمک میکند تا فعالیت روزانه خود را به خوبی انجام دهد.
- جاذبِ ویتامین ها: به جذب ویتامین های محلول در چربی، مثلِ ویتامین A، D، E و K، کمک می کند.
- حافظِ سلامت پوست و مو: به حفظ سلامت پوست و مو کمک می کند و از خشکی و آسیب دیدگی آن ها جلوگیری می نمایند.
- کاهنده خطر بیماری های قلبی و عروقی: بعضی از انواع روغن مایع، مثلِ روغن زیتون و روغن کانولا، به دلیل داشتن مقدار کم چربی اشباع شده، دوستدارِ قلبِ شما هستند.
نکته کنکوری! شرایط نگهداری صحیح را از قلم نیندازید. حتی بهترین روغن برای پخت پز هم باید در جای خشک و خنک و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری شود تا خواصش حفظ شود؛ چه برسد به روغن های معمولی.
بهترین روغن برای پخت و پز کدام است؟
انتخاب بهترین روغن برای پخت و پز، حقیقتاً به عوامل مختلفی از جمله نوع غذا، روش طبخ و ترجیحات شخصی شما بستگی دارد. با این حال، بعضی از روغن ها به دلیل خواص جادویی، چربی های غیر اشباع و پایداری شان در برابر حرارت، برای پخت و پز مناسب تر هستند. مثلا:
- روغن زیتون: گفتیم این روغن حاوی آنتی اکسیدان است که برای سلامتی تمامِ ارگان های بدن مفید هستند. روغن زیتون برای پخت و پز در دمای متوسط مناسب است. اگر عطر زیتون را دوست ندارید اما عاشقِ خواصش هستید، می توانید از روغن های زیتونِ بی بو استفاده کنید.
- روغن آووکادو: برای پخت و پز در دما های بالا مناسب است. این روغن حاوی ویتامین E است و طعم ملایمی دارد. روغن آووکادو برای سرخ کردن، پخت و پز و تهیه سس مناسب است.
- روغن کانولا: کانولا سرشار از خواص و امگا 3 است. روغن کانولا برای سرخ کردن، پخت و پز و تهیه سالاد مناسب است.
- روغن کنجد: کنجد هم به دلیل خواص شگفت انگیز می تواند کاندیدِ بهترین روغن برای پخت و پز باشد.
تفاوت انواع روغن خوراکی مایع با جامد
روغن های جامد و مایع دو نوع اصلی روغن هستند که در پخت و پز و صنایع غذایی مورد استفاده قرار می گیرند. تفاوت اصلی بین این دو نوع روغن در ساختار شیمیایی و حالت فیزیکی آنها در دمای اتاق است.
روغن جامد: روغن های جامد به دلیل ساختار شیمیایی خود، مقاومت بالایی در برابر حرارت دارند و برای سرخ کردن و پخت و پز در دماهای بالا مناسب هستند. یک تفاوت روغن مایع و جامد این است که روغن های جامد به دلیل داشتن اسید های چرب اشباع شده، ماندگاری بالایی دارند و کمتر در معرض فساد قرار میگیرند.
- ساختار شیمیایی: به علت وجودِ اسید های چرب اشباع است که این روغن در دمای اتاق به حالت جامد در میاید. طبیعتاً برای خارج شدن از فرم فیزیکی جامد، نیاز به قرار گرفتن در معرض حرارت دارد. مصرف بیش از حدِ این نوع از روغن میتواند باعث افزایش کلسترول های بدِ خون و افزایش خطر بیماری های عروقی شود.
روغن مایع: انواع روغن مایع خصوصا زیتون و کنجد به دلیل داشتن اسید های چرب غیراشباع شده، برای سلامتِ عمومی مفید هستند و می توانند به کاهش کلسترولِ بد خون کمک کنند. روغن های مایع در مقایسه با روغن های جامد، مقاومت کمتری در برابر حرارت های بالا دارند. از طرفی در مقایسه با روغن های جامد، ماندگاری کمتری دارند و بیشتر در معرض فساد قرار می گیرند.
- ساختار شیمیایی: همان طور که قبلا اشاره کردیم روغن های مایع حاوی مقدار زیادی اسید چرب غیراشباع شده هستند. همین فرمول هم باعث می شود که این روغن در دمای اتاق به حالت مایع باشد. با این اوصاف نیازی به حرارت دیدن برای تغییرِ شکلِ فیزیکی ندارند و به همان صورت که هستند قابلِ استفاده اند.
جمع بندی درباره انواع روغن مایع
انواع روغن مایع و جامد هر دو محبوب و در سبک و بنا به سلیقه فردی بسیار پر کاربرد هستند؛ اما با توجه به مزایا و معایب هر کدام، باید در مصرف آنها تعادل را رعایت کرد. روغن های مایع به در صورتِ استفاده معقول برای سلامتی مفید تر هستند، اما باید در دماهای پایین تر برای پخت و پز استفاده شوند. روغن های جامد به دلیل مقاومتِ بالا در برابر حرارت، برای سرخ کردن مناسب هستند، اما باید در مصرف آنها احتیاط کرد. خلاصه که روغن ها هم مثلِ هر مواد غذایی دیگری، در صورتی که کم مصرف شوند حکمِ درمان و اگر بیش از حد مجاز باشند حکمِ بیماری را دارند.
